Dlaczego Mapa to Nie Teren? EGiB, Geoportal i Rola Geodety
Analiza prawno-techniczna stanu polskiej kartografii
Wielu właścicieli nieruchomości przeżywa szok, gdy po nałożeniu mapy ewidencyjnej na zdjęcia satelitarne w Geoportalu widzi, że ich płot "wchodzi" w działkę sąsiada lub droga przebiega przez środek salonu. Aby zrozumieć, dlaczego tak się dzieje, należy przyjrzeć się zasadom tworzenia Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB).
1. Pułapka "Dokładności Archiwalnej"
EGiB to rejestr publiczny, ale jego treść jest wypadkową dziesięcioleci pomiarów wykonywanych różnymi metodami. Główne przyczyny rozbieżności to:
- Metody historyczne: Wiele granic w bazach cyfrowych pochodzi z wektoryzacji starych map papierowych (często w skali 1:2000 lub 1:5000). Błąd kreślenia kreski na papierze o grubości 0.5 mm w tej skali przekłada się na 1 metr błędu w terenie.
- Brak pomiarów bezpośrednich: Część granic ustalano w latach 60. i 70. metodami fotogrametrycznymi (ze zdjęć lotniczych o niskiej rozdzielczości) lub na podstawie tzw. "stanu władania", który nie zawsze był zgodny z prawem własności.
- Transformacje układów współrzędnych: Przeliczanie danych ze starych układów (np. "1965") do nowoczesnego układu "PL-2000" generuje błędy matematyczne, które przesuwają granice o kilkanaście, a czasem kilkadziesiąt centymetrów.
2. Geoportal to tylko "Ilustracja"
W regulaminie serwisu Geoportal widnieje kluczowe zastrzeżenie: "Zawarte w serwisie informacje nie mogą być podstawą jakichkolwiek czynności administracyjnych czy urzędowych".
Dane, które widzimy w przeglądarce, służą celom poglądowym. Często warstwa ortofotomapy (zdjęć lotniczych) i warstwa działek nie są idealnie "skalibrowane" względem siebie, co potęguje wrażenie przesunięcia granic.
3. Dlaczego geodeta jest niezbędny?
Tylko uprawniony geodeta posiada narzędzia i uprawnienia, aby "sprowadzić" mapę na ziemię. Jego praca polega na:
| Procedura | Kiedy jest potrzebna? |
|---|---|
| Wznowienie znaków granicznych | Gdy granica jest prawnie ustalona, ale słupki graniczne zniknęły lub zostały przesunięte. |
| Ustalenie przebiegu granic | Gdy dane w EGiB są sprzeczne, niedokładne lub granice nigdy nie były mierzone precyzyjnie. |
| Rozgraniczenie nieruchomości | W przypadku sporu z sąsiadem, gdy nie można dojść do porozumienia na podstawie istniejących dokumentów. |
"Geodeta nie patrzy tylko w ekran komputera. On analizuje dokumenty źródłowe w archiwach (protokoły, szkice polowe sprzed lat) i konfrontuje je z trwałymi śladami w terenie oraz pomiarem satelitarnym GNSS."
Podsumowanie
Mapa ewidencyjna pokazuje stan prawny i ewidencyjny, który bywa obarczony błędem historycznym. Rzeczywista granica znajduje się tam, gdzie wskazują na to dokumenty pomiarowe będące u podstaw powstania mapy, a nie sama linia wyświetlana na ekranie. Przed budową płotu lub zakupem działki, jedyną gwarancją bezpieczeństwa jest wytyczenie granic przez geodetę.
- pomiary geodezyjne
- wytyczenia
- mapy
- ustalenia granic
- podziały nieruchomości
- rozgraniczenia
- fotogrametria dronem
- ortofotomapy
- inne